Porost włosów, łysienie i fototerapia LLLT
Porost włosów – gdy mieszki potrzebują odpowiedniego światła
Włosy są jednym z kluczowych elementów naszej estetyki i samopoczucia, a ich nadmierne wypadanie dotyka miliony osób na całym świecie. Najczęstszą przyczyną utraty włosów jest łysienie androgenowe, które dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Choroba ta prowadzi do postępującego, niebliznowaciejącego przerzedzenia włosów o określonym obrazie klinicznym. Częstość jej występowania wyraźnie wzrasta z wiekiem:
-
Dotyczy ponad 50% mężczyzn poniżej 50. roku życia i ponad 70% po 70. roku życia.
-
U kobiet występuje u 3–6% populacji przed 30. rokiem życia oraz u 30–40% po 50. roku życia.
Choroba ma charakter przewlekły i postępujący. Proces ten prowadzi do osłabienia i skracania cyklu życia włosa. Jedną z nieinwazyjnych metod wspierających mikrokrążenie i metabolizm komórkowy w mieszkach włosowych jest fototerapia LLLT (Low-Level Light/Laser Therapy).
Czym właściwie jest zaburzenie cyklu wzrostu włosa?
Prawidłowy wzrost włosa przebiega w powtarzającym się cyklu złożonym z fazy wzrostu (anagen), fazy przejściowej (katagen) i fazy spoczynku/wypadania (telogen).
W łysieniu androgenowym podstawowym procesem patogenetycznym jest miniaturyzacja mieszków włosowych. Faza anagenu ulega znacznemu skróceniu, a produkcja nowych łodyg staje się osłabiona. W rezultacie grube i ciemne włosy terminalne przekształcają się w cienkie, jasne i krótkie włosy meszkowe (vellus), aż do całkowitego zaniku aktywności mieszka.
Dlaczego włosy wypadają i nie chcą rosnąć?
Rozwój łysienia wynika z nakładania się predyspozycji genetycznych oraz wpływu androgenów:
-
Dwuhydrotestosteron (DHT): To kluczowy hormon odpowiedzialny za miniaturyzację mieszków. Powstaje z testosteronu przy udziale enzymu 5 $\alpha$-reduktazy.
-
Różnice enzymatyczne: W mieszkach włosowych okolicy czołowej występuje wyższa aktywność 5 $\alpha$-reduktazy. Z kolei wyższe stężenie enzymu aromatazy (np. w okolicy potylicznej) zmniejsza wrażliwość mieszków na androgeny, co wyjaśnia, dlaczego włosy z tyłu głowy rzadko wypadają.
-
Mikrostany zapalne: W patogenezie biorą udział również lokalne procesy zapalne wokół mieszków oraz działanie cytokin.
Jak wygląda proces utraty włosów?
Morfologia utraty włosów różni się znacząco w zależności od płci:
-
U mężczyzn (typ męski):
-
Przesuwanie się linii czołowej owłosienia ku tyłowi (tzw. zakola).
-
Przerzedzenie włosów na szczycie głowy (wierzchołek/vertex).
-
Ocena nasilenia zmian następuje według skali Hamiltona-Norwooda.
-
-
U kobiet (typ kobiecy – FPHL):
-
Centralne, rozlane przerzedzenie w okolicy czołowej i ciemieniowej z zachowaną linią czołową (skala Ludwiga).
-
Poszerzenie przedziałka określane jako objaw „choinki bożonarodzeniowej” (typ Olsena).
-
Gdzie najczęściej pojawiają się problemy?
Utrata włosów obejmuje przede wszystkim obszary wrażliwe na działanie androgenów:
-
Okolica czołowo-skroniowa i wierzchołek głowy – głównie u mężczyzn.
-
Okolica ciemieniowa i linia przedziałka – głównie u kobiet.
-
Okolica potyliczna (tył głowy) – zazwyczaj pozostaje nienaruszona ze względu na osłonowe działanie aromatazy.
Wypadanie włosów ma różne postacie
Przyczyny utraty włosów mogą być zróżnicowane, dlatego w diagnostyce różnicowej uwzględnia się:
-
Łysienie telogenowe: Wywołane m.in. stresem, niedoborami (żelazo, cynk), zaburzeniami tarczycy lub lekami.
-
Łysienie czołowe bliznowaciejące (FFA): Charakteryzuje się utratą brwi i bliznowaceniem skóry.
-
Łysienie inwolucyjne (starcze): Naturalne, stopniowe przerzedzanie włosów po 70. roku życia.
-
Trichoskopia: Podstawowe badanie oceniające gęstość i grubość łodyg – wykazuje m.in. obecność ponad 20% cienkich włosów meszkowych w obszarach dotkniętych chorobą.
Podstawowe metody leczenia i wsparcia
Standardowe rekomendacje lecznicze obejmują:
-
Minoksydyl (2% i 5%): Lek do stosowania zewnętrznego, stymulujący przepływ krwi w naczyniach włosowatych i poprawiający odżywienie mieszków.
-
Finasteryd (1 mg/dobę): Doustny inhibitor 5 $\alpha$-reduktazy typu II przeznaczony dla mężczyzn, blokujący syntezę DHT.
-
Metody uzupełniające: Zabiegi z wykorzystaniem osocza bogatopłytkowego oraz fotobiomodulacja (LLLT).
Fototerapia a porost włosów – dlaczego światło pomaga?
Fototerapia niskoenergetyczna (LLLT – Low-Level Light/Laser Therapy), wykorzystująca źródła laserowe lub diody LED, stanowi uznaną i bezpieczną metodę stymulacji wzrostu włosów.
Fototerapia wykorzystuje światło z zakresu czerwieni i bliskiej podczerwieni (zakres długości fal 630–660 nm). Promieniowanie to wnika w tkanki bez wywoływania efektu termicznego czy ryzyka poparzeń.
Jak fototerapia LLLT wpływa na wzrost włosów?
-
Stymulacja syntezy ATP w mitochondriach Fotony światła są pochłaniane przez komórki w brodawce mieszka włosowego, co prowadzi do wzrostu produkcji energii komórkowej (ATP).
-
Wydłużenie fazy anagenu (wzrostu) Pobudzenie metabolizmu komórkowego stymuluje mieszek do przejścia z fazy spoczynku do aktywnego wzrostu.
-
Poprawa mikrokrążenia Światło stymuluje uwalnianie tlenku azotu (NO), co rozszerza naczynia krwionośne, poprawiając utlenowanie i odżywienie mieszków włosowych.
-
Działanie przeciwzapalne Zmniejszenie mikrostannów zapalnych wokół mieszków chroni je przed przedwczesnym przejściem w fazę telogenu.
Stosowanie fototerapii LLLT
-
Urządzenia domowe i gabinetowe: Grzebienie, kaski i czapki laserowe/LED są zaaprobowanymi urządzeniami do nieinwazyjnej terapii wypadania włosów.
-
Częstotliwość: Naświetlania wykonuje się zazwyczaj 2–4 razy w tygodniu po kilkanaście minut.
-
Czas oczekiwania na efekty: Zahamowanie nadmiernego wypadania obserwuje się po kilku tygodniach, natomiast wyraźny odrost i pogrubienie włosów wymaga regularnego stosowania przez 3–6 miesięcy.
Bezpieczeństwo zabiegów
Fototerapia LLLT jest metodą bezbolesną i nieinwazyjną. Diody LED oraz niskoenergetyczne lasery nie emitują szkodliwego promieniowania UV, dzięki czemu nie wywołują poparzeń ani uszkodzeń struktury DNA.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy łysienie androgenowe jest zakaźne?
Nie. Choroba ma podłoże genetyczno-hormonalne i nie można się nią zarazić.
Czy utracone włosy mogą odrosnąć bez leczenia?
W przypadku łysienia androgenowego proces miniaturyzacji ma charakter postępujący, dlatego konieczne jest podjęcie odpowiedniej terapii.
Czy urządzenia LED/laserowe naprawdę stymulują porost włosów?
Tak, badania kliniczne potwierdzają, że światło o długości ok. 650 nm stymuluje produkcję ATP, poprawia ukrwienie brodawek włosowych i wspiera odrost włosów.
Czy kobiety mogą stosować finasteryd?
U kobiet finasteryd stosuje się wyłącznie poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label), w wyższych dawkach i pod ścisłą kontrolą lekarską przy bezwzględnej antykoncepcji.
Jak często należy wykonywać naświetlania LLLT?
Zazwyczaj zaleca się wykonywanie zabiegów od 2 do 4 razy w tygodniu.
Zazwyczaj zaleca się wykonywanie zabiegów od 2 do 4 razy w tygodniu.
Kiedy widoczne są pierwsze efekty fototerapii LLLT?
Zmniejszenie wypadania włosów zauważalne jest po kilku tygodniach, a widoczny odrost gęstszych włosów następuje zazwyczaj po 3–6 miesiącach regularnego stosowania.
Bibliografia
-
Brzezińska-Wcisło L., Rakowska A., Rudnicka L., Bergler-Czop B., Czuwara J., Maj J., Olszewska M., Placek W., Reich A., Zegarska B., Łysienie androgenowe kobiet i mężczyzn. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Dermatol Rev/Przegl Dermatol 2018; 105: 1–18.
-
Fryc J., Fryc I., Diody elektroluminescencyjne LED w dermatologii – stymulacja gojenia ran, Przegl Dermatol 2016; 103: 169–175.
-
Avci P., Gupta G.K., Clark J. i wsp., Low-level laser (light) therapy (LLLT) for treatment of hair loss, Lasers Surg Med, 2014; 46(2): 144–151.
-
Leavitt M. i wsp., HairMax LaserComb laser phototherapy device in the treatment of male androgenetic alopecia: A randomized, segmental hair count, double-masked clinical trial, Clin Drug Investig, 2009; 29(5): 283–292.
