Kolposkopia w Ginekologii – Objawy, Przyczyny i Diagnostyka Optyczna Szyjki Macicy

1. Czym jest Kolposkopia?

• Próba z 3–5% kwasem octowym: wywołuje odczynowe zmętnienie białek w komórkach dysplastycznych (tzw. nabłonek octowobiały).
• Próba Schillera (płyn Lugola): ocenia zawartość glikogenu w nabłonku (obszary patologiczne pozostają nieodbarwione).

2. Etiologia i Przyczyny Powstawania Zmian

3. Jak wygląda obraz kolposkopowy?

• Obrazy prawidłowe: nabłonek płaski, nabłonek walcowaty, strefa transformacji.
• Obrazy nieprawidłowe drobne (Grade 1): delikatna mozaika, delikatne punktowanie, blady nabłonek octowobiały.
• Obrazy nieprawidłowe duże (Grade 2): gęsty nabłonek octowobiały, zgrubiała mozaika i punktowanie, objaw "inner border".
• Podejrzenie inwazji: nietypowe, unaczynienie chaotyczne, martwica i owrzodzenia.

4. Wskazania do wykonania badania

• Nieprawidłowy wynik cytologii (np. ASC-US, LSIL, HSIL, ASC-H).
• Dodatni test molekularny na obecność onkogennych genotypów HPV.
• Widoczne klinicznie niepokojące zmiany na szyjce macicy lub niejasne krwawienia kontaktowe.
• Kontrola po leczeniu zabiegowym (np. konizacji LEEP/LLETZ).

Pytania i Odpowiedzi (FAQ)

1. Czy kolposkopia boli?
   
   
   Badanie jest bezbolesne; przemycie kwasem octowym może powodować lekkie pieczenie. Ewentualne pobranie wycinka daje odczucie krótkiego uszczypnięcia.
   
   
2. Jak przygotować się do badania?
   
   
   Na 48 h przed badaniem zachować wstrzemięźliwość seksualną, nie stosować leków dopochwowych ani irygacji. Badanie wykonuje się poza miesiączką.
   
   
3. Czy badanie jest bezpieczne w ciąży?
   
   
   Tak, kolposkopia jest bezpieczna w ciąży i stosowana w diagnostyce nieprawidłowych wyników cytologicznych u ciężarnych.
   
   
4. Ile trwa badanie?
   
   
   Około 10–15 minut (lub do 20 minut przy biopsji).
   
   
5. Co oznacza „nabłonek octowobiały”?
   
   
   Jest to obszar zmętnienia pod wpływem kwasu octowego, sugerujący zwiększoną gęstość jąder komórkowych (infekcja HPV, stan zapalny lub dysplazja CIN).
   
   
6. Czy po badaniu pojawia się krwawienie?
   
   
   Samo badanie optyczne nie powoduje krwawień. Po pobraniu wycinków tkankowych może wystąpić plamienie trwające 1–3 dni.
   
   
7. Przeciwwskazania:
   
   
   Obfite krwawienie miesiączkowe oraz ostre stany zapalne pochwy (wymagają wcześniejszego wyleczenia).
   
   
8. Cytologia a kolposkopia:
   
   
   Cytologia to badanie wymazu komórkowego, a kolposkopia to bezpośrednia ocena tkankowa pod mikroskopem pozwalająca wyznaczyć precyzyjne miejsce biopsji.
   
   
9. Czy można wykonać badanie u dziewic?
   
   
   Tak, przy użyciu mikrowzierników ginekologicznych, jeśli istnieją wskazania medyczne.
   
   
10. Szczepienie przeciw HPV a kolposkopia:
    
    
    Szczepienie nie zwalnia z profilaktyki ani diagnostyki kolposkopowej w przypadku wystąpienia zmian.

Bibliografia

1. Spaczyński M., Kedzia W. i wsp., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące diagnostyki i leczenia zmian przednowotworowych szyjki macicy, Gin. Perinat. Praktyczna, 2020.
2. Lesiak A., Czuwara J., Rudnicka L. i wsp., Rak kolczystokomórkowy skóry i rak z komórek Merkla. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Przegląd Dermatologiczny, 2019; 106(2): 127–149.
3. Wentzensen N. et al., The 2012 ASCCP Colposcopy Standards: Terminology, Clinical Guidance, and Quality Assurance, J Low Genit Tract Dis, 2017.
4. Bornstein J. et al., 2011 Colposcopic Terminology of the International Federation for Cervical Pathology and Colposcopy (IFCPC), Obstet Gynecol, 2012.