Łuszczyca – objawy, przyczyny i fototerapia UVB 311 nm

Łuszczyca – gdy skóra potrzebuje odpowiedniego światła

Łuszczyca to przewlekła, zapalna choroba skóry, która może pojawić się zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Jej charakterystyczną cechą są okresowo pojawiające się zmiany skórne, którym może towarzyszyć zaczerwienienie, łuszczenie oraz pogrubienie naskórka.

Choroba ma charakter nawrotowy. Oznacza to, że okresy wyciszenia zmian mogą przeplatać się z okresami zaostrzeń. U jednej osoby zmiany mogą obejmować tylko niewielki fragment skóry, podczas gdy u innej zajmują znacznie większą powierzchnię ciała.

Łuszczyca nie jest chorobą zakaźną. Nie można zarazić się nią poprzez dotyk, korzystanie z tych samych przedmiotów czy codzienny kontakt z osobą chorą.

Jedną z metod wykorzystywanych w dermatologii do ograniczania zmian łuszczycowych jest fototerapia. Szczególne miejsce zajmuje wąskopasmowe promieniowanie UVB o długości fali około 311 nm, znane jako NB-UVB lub TL-01.

Czym właściwie jest łuszczyca?

Łuszczyca jest chorobą o złożonym podłożu immunologicznym i genetycznym. W jej rozwoju uczestniczą między innymi limfocyty T, komórki dendrytyczne oraz cytokiny odpowiedzialne za podtrzymywanie procesu zapalnego.

W zdrowej skórze komórki naskórka przechodzą przez określony cykl powstawania, dojrzewania i złuszczania. W przypadku łuszczycy proces ten zostaje znacznie przyspieszony. Komórki naskórka namnażają się szybciej, przez co dochodzi do jego pogrubienia i powstawania charakterystycznych łusek.

Jednocześnie w skórze utrzymuje się stan zapalny. To właśnie połączenie nadmiernej proliferacji komórek naskórka i procesu zapalnego odpowiada za typowy wygląd zmian łuszczycowych.

Dlaczego powstaje łuszczyca?

Nie istnieje jedna przyczyna odpowiedzialna za rozwój łuszczycy. Choroba powstaje w wyniku współdziałania predyspozycji genetycznych oraz różnych czynników środowiskowych.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• predyspozycje rodzinne,
• nieprawidłowa aktywność układu odpornościowego,
• przewlekły stres,
• infekcje,
• urazy skóry,
• palenie papierosów,
• nadmierne spożywanie alkoholu,
• niektóre czynniki metaboliczne,
• indywidualne czynniki środowiskowe.

Jeżeli łuszczyca występuje u członków rodziny, prawdopodobieństwo jej rozwoju jest większe. Nie oznacza to jednak, że choroba musi wystąpić u każdej osoby mającej predyspozycję genetyczną.

Jak wygląda łuszczyca?

Najbardziej typową postacią jest łuszczyca plackowata. Na skórze pojawiają się wówczas dobrze odgraniczone, zaczerwienione lub czerwonobrunatne zmiany, które są pokryte charakterystyczną białosrebrzystą łuską.

Zmiany mogą być niewielkie albo tworzyć większe ogniska, które z czasem mogą łączyć się ze sobą.

Typowy obraz łuszczycy obejmuje:

• zaczerwienienie skóry,
• wyraźne odgraniczenie zmian,
• pogrubienie naskórka,
• srebrzystą lub białą łuskę,
• nadmierne złuszczanie,
• suchość skóry,
• okresowe zaostrzenia.

W klasycznej łuszczycy plackowatej szczególnie często zajęte są łokcie, kolana, owłosiona skóra głowy oraz okolica krzyżowa.

Gdzie najczęściej pojawiają się zmiany?

Łuszczyca może zajmować różne części ciała. Lokalizacja zmian zależy między innymi od odmiany choroby.

Do najczęściej zajmowanych obszarów należą:

• Łokcie i kolana
  Są to jedne z najbardziej charakterystycznych miejsc występowania łuszczycy. Zmiany mogą być symetryczne i przyjmować postać wyraźnie odgraniczonych, łuszczących się blaszek.

• Owłosiona skóra głowy
  Łuszczyca może obejmować zarówno niewielkie fragmenty skóry głowy, jak i większe jej powierzchnie. Zmiany mogą wychodzić również poza linię włosów.

• Tułów
  Na tułowiu mogą pojawiać się pojedyncze ogniska lub liczne zmiany o różnej wielkości.

• Dłonie i stopy
  Łuszczyca w tych miejscach może być szczególnie uciążliwa ze względu na codzienne obciążanie skóry.

• Paznokcie
  Zmiany łuszczycowe mogą dotyczyć również paznokci i powodować między innymi powstawanie dołków, przebarwień, zgrubienia lub oddzielania się płytki paznokciowej.
  
  

Łuszczyca ma różne postacie

Nie każda łuszczyca wygląda tak samo. W dermatologii wyróżnia się kilka odmian choroby.

Do najważniejszych należą:

• łuszczyca plackowata,
• łuszczyca kropelkowata,
• łuszczyca pieniążkowata,
• łuszczyca odwrócona,
• łuszczyca krostkowa,
• erytrodermia łuszczycowa,
• łuszczyca paznokci,
• łuszczyca dłoni i stóp,
• łuszczyca owłosionej skóry głowy.

Najczęściej występującą odmianą jest łuszczyca plackowata. Według źródeł dermatologicznych odpowiada ona za większość przypadków łuszczycy u dzieci i dorosłych.

Czy łuszczyca swędzi?

Świąd nie występuje u każdego pacjenta w takim samym nasileniu, ale może być jednym z objawów choroby.

Sucha skóra, łuszczenie oraz stan zapalny mogą powodować uczucie swędzenia, pieczenia lub dyskomfortu.

Drapanie zmian może dodatkowo podrażniać skórę. W przypadku łuszczycy istotne jest również zjawisko Koebnera – u części osób uraz lub mechaniczne uszkodzenie skóry może prowadzić do pojawienia się nowych zmian w miejscu podrażnienia.

Co może nasilać łuszczycę?

Przebieg choroby może być związany z różnymi czynnikami. Nie u każdego pacjenta występują one w takim samym stopniu.

Do czynników mogących sprzyjać zaostrzeniom należą między innymi:

• stres,
• infekcje,
• urazy skóry,
• zadrapania,
• oparzenia,
• palenie papierosów,
• nadmierne spożywanie alkoholu,
• niektóre czynniki środowiskowe.

Z tego powodu obserwowanie własnej skóry i rozpoznawanie czynników, po których pojawiają się zaostrzenia, może być ważnym elementem codziennego postępowania.

Czy łuszczyca jest chorobą przewlekłą?

Tak. Łuszczyca ma charakter przewlekły i nawrotowy.

Może występować w postaci okresów, podczas których zmiany są niewielkie lub prawie niewidoczne, a następnie ponownie się nasilać.

Z tego powodu celem fototerapii nie jest jednorazowe „usunięcie” choroby, lecz ograniczenie aktywności zmian i uzyskanie możliwie długiego okresu poprawy.

Łuszczyca a fototerapia – dlaczego światło może pomagać?

Fototerapia wykorzystuje biologiczne działanie promieniowania ultrafioletowego na skórę.

W przypadku łuszczycy szczególne znaczenie ma wpływ promieniowania UVB na procesy odpowiedzialne za nadmierną proliferację komórek naskórka oraz reakcje immunologiczne zachodzące w skórze.

UVB może między innymi ograniczać syntezę DNA, wpływać na aktywność limfocytów oraz zmniejszać aktywność procesu zapalnego.

Dzięki temu regularna fototerapia może prowadzić do stopniowego wygaszania zmian łuszczycowych.

UVB 311 nm – czym jest wąskopasmowa fototerapia?

Nie każde promieniowanie UVB jest takie samo.

Wąskopasmowe UVB, czyli NB-UVB, wykorzystuje bardzo konkretny zakres promieniowania. W fototerapii dermatologicznej stosuje się przede wszystkim promieniowanie o długości fali około 311–313 nm.

Określenie „311 nm” odnosi się do długości fali promieniowania, na której skupia się działanie terapeutyczne tego typu urządzeń.

NB-UVB określane jest również jako TL-01, od rodzaju źródeł światła stosowanych w tego typu fototerapii.

Dlaczego stosuje się właśnie UVB 311 nm?

Wąskie pasmo promieniowania pozwala skoncentrować terapię na zakresie UVB wykorzystywanym w fototerapii dermatologicznej.

NB-UVB jest obecnie najczęściej stosowaną formą fototerapii UVB. W przypadku łuszczycy metoda ta może być wykorzystywana zarówno w terapii prowadzonej w specjalistycznych ośrodkach, jak i – przy odpowiednio dobranym urządzeniu i właściwym nadzorze – w warunkach domowych.

Jak UVB 311 nm wpływa na zmiany łuszczycowe?

Działanie promieniowania można przedstawić w kilku najważniejszych punktach.

• Ograniczenie nadmiernego namnażania komórek

W łuszczycy komórki naskórka namnażają się zbyt szybko. Promieniowanie UVB wpływa na syntezę DNA i może ograniczać nadmierną proliferację komórek.

• Wpływ na komórki układu odpornościowego

Promieniowanie UV może ograniczać aktywność komórek uczestniczących w procesie zapalnym.

• Zmniejszenie stanu zapalnego

Poprzez wpływ na komórki i mediatory zapalne fototerapia może prowadzić do stopniowego wyciszania zmian.

•  Stopniowa poprawa wyglądu skóry

Wraz ze zmniejszeniem aktywności procesu chorobowego zmiany mogą stawać się mniej czerwone, mniej grube i mniej łuszczące.

Jak wygląda seria naświetlań UVB 311 nm?

Fototerapia wymaga regularności.

W praktyce NB-UVB jest często stosowane 2–3 razy w tygodniu, a pełna seria może trwać kilka tygodni.

W materiałach dotyczących fototerapii wskazano również, że pierwsza poprawa może pojawić się po około dwóch tygodniach, natomiast uzyskanie wyraźnego efektu wymaga zazwyczaj większej liczby zabiegów.

Nie należy jednak traktować tych wartości jako uniwersalnego schematu dla każdego użytkownika.

Dawka i częstotliwość naświetlań powinny być dostosowane do rodzaju skóry, urządzenia oraz indywidualnej reakcji na promieniowanie.

Od czego zależy czas naświetlania?

Nie istnieje jeden czas zabiegu odpowiedni dla wszystkich.

Znaczenie mają między innymi:

• fototyp skóry,
• dawka promieniowania,
• moc urządzenia,
• odległość od źródła światła,
• powierzchnia naświetlanej skóry,
• wcześniejsza reakcja skóry na UVB,
• liczba wykonanych wcześniej zabiegów.

Kliknij w ten link aby kupić lampę która ci pomoże 

link do skopiowania https://kernelmed.pl/pl/c/Fototerapia-UVB-311nm/65

W fototerapii stosuje się między innymi ocenę minimalnej dawki rumieniowej, która pozwala określić reakcję skóry na promieniowanie i odpowiednio dobrać początkową dawkę.

Dlatego nie należy samodzielnie kopiować czasu naświetlania od innej osoby, nawet jeżeli korzysta ona z podobnej lampy.

Jak szybko działa lampa UVB 311 nm?

Fototerapia wymaga cierpliwości.

Pierwsze efekty mogą być widoczne po kilku tygodniach regularnego stosowania. W badaniach i zaleceniach dotyczących NB-UVB opisywano uzyskiwanie znaczącej poprawy po serii kilkunastu lub większej liczby zabiegów.

W jednym z opracowań dotyczących wąskopasmowego UVB wskazano, że przy terapii trzy razy w tygodniu całkowite lub prawie całkowite ustąpienie zmian osiągano u znacznej części pacjentów w ciągu 20–40 sesji, przy czym odpowiedź zależała między innymi od rodzaju i grubości zmian.

Czy lampa UVB 311 nm może być stosowana w domu?

Tak. Domowa fototerapia UVB jest możliwa przy zastosowaniu odpowiednio przeznaczonych urządzeń i prawidłowym przestrzeganiu schematu terapii.

Współczesne dane wskazują, że domowa NB-UVB może być praktyczną alternatywą dla terapii prowadzonej w placówce, szczególnie gdy problemem są częste dojazdy i konieczność wykonywania wielu zabiegów. DermNet jako jedno ze źródeł dotyczących domowej i gabinetowej NB-UVB wskazuje randomizowane badanie LITE opublikowane w JAMA Dermatology w 2024 roku.

Największą zaletą fototerapii domowej jest możliwość zachowania regularności bez konieczności każdorazowego udawania się do gabinetu.

Jak dobrać lampę UVB 311 nm?

Wybór urządzenia powinien być uzależniony przede wszystkim od rodzaju i powierzchni zmian.

• Przy niewielkich zmianach

Praktycznym rozwiązaniem może być urządzenie przeznaczone do terapii miejscowej.

• Przy zmianach na większej powierzchni

Lepszym rozwiązaniem może być większa lampa pozwalająca na jednoczesne naświetlanie większego obszaru skóry.

• Przy zmianach na trudno dostępnych obszarach

Warto zwrócić uwagę na konstrukcję urządzenia, możliwość jego odpowiedniego ustawienia oraz wygodę wykonywania kolejnych zabiegów.

Najważniejsze pozostają jednak parametry promieniowania, przeznaczenie urządzenia oraz możliwość bezpiecznego i powtarzalnego przeprowadzania terapii.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem lampy?

Przed wyborem urządzenia UVB 311 nm warto sprawdzić:

• jaki zakres promieniowania emituje lampa,
• jakie źródło światła zostało zastosowane,
• do jakiej powierzchni skóry przeznaczone jest urządzenie,
• czy urządzenie posiada odpowiednią dokumentację,
• czy producent określa zasady bezpiecznego użytkowania,
• czy urządzenie umożliwia kontrolowanie czasu ekspozycji,
• czy dostępne jest wsparcie dotyczące użytkowania.

Dobrze dobrana lampa powinna być dopasowana nie tylko do rodzaju choroby, ale również do rozległości zmian i sposobu prowadzenia fototerapii.

Lampa UVB 311 nm a słońce

Naturalne światło słoneczne zawiera szerokie spektrum promieniowania. Jego natężenie zależy między innymi od pory dnia, pory roku, szerokości geograficznej i warunków atmosferycznych.

Lampa do fototerapii wykorzystuje natomiast określony zakres promieniowania.

Właśnie dlatego profesjonalna fototerapia pozwala znacznie dokładniej kontrolować ekspozycję niż przypadkowe przebywanie na słońcu.

Nie należy więc traktować lampy UVB jako urządzenia do opalania.

Czy fototerapia UVB 311 nm jest bezpieczna?

UVB jest promieniowaniem aktywnym biologicznie, dlatego bezpieczeństwo zależy przede wszystkim od odpowiedniego dawkowania.

Do możliwych krótkotrwałych reakcji po fototerapii należą między innymi zaczerwienienie, podrażnienie oraz suchość i świąd skóry.

Przy zbyt dużej ekspozycji może dojść do reakcji przypominającej oparzenie słoneczne.

Z tego powodu nie należy samodzielnie przyspieszać terapii poprzez wydłużanie czasu zabiegów lub zwiększanie ich częstotliwości.

W odniesieniu do długotrwałego stosowania NB-UVB dane dotyczące ryzyka nowotworów skóry są znacznie bardziej korzystne niż w przypadku PUVA, jednak ekspozycja na UV nadal wymaga odpowiedniej kontroli i przestrzegania zasad bezpieczeństwa.

Czy każda osoba z łuszczycą może korzystać z UVB 311 nm?

Nie.

O zastosowaniu fototerapii powinny decydować między innymi rodzaj i nasilenie zmian, wiek, stan skóry, wcześniejsza ekspozycja na promieniowanie oraz ewentualne przeciwwskazania.

W przypadku niektórych chorób związanych z nadwrażliwością na światło fototerapia może być niewskazana. Przykładowo, jako bezwzględne przeciwwskazania do UVB wymienia się toczeń rumieniowaty oraz xeroderma pigmentosum.

Dlatego przed rozpoczęciem regularnej fototerapii warto skonsultować możliwość jej zastosowania z dermatologiem.

Najczęściej zadawane pytania o łuszczycę i UVB 311 nm

• Czy łuszczyca jest zaraźliwa?
  Nie. Łuszczycą nie można zarazić się poprzez kontakt fizyczny, dotyk ani wspólne korzystanie z przedmiotów.
  
  
• Czy łuszczyca może sama zniknąć?
  Zmiany mogą okresowo samoistnie się wyciszać, jednak choroba ma charakter przewlekły i nawrotowy. Po okresie poprawy może ponownie pojawić się zaostrzenie.
  
  
• Czy łuszczyca może występować na całym ciele?
  Tak. W zależności od postaci i nasilenia może zajmować niewielkie fragmenty skóry albo znacznie większą powierzchnię.
  
  
• Czy łuszczyca może pojawić się na paznokciach?
  Tak. Zmiany paznokciowe są jedną z manifestacji łuszczycy.
  
  
• Czy UVB 311 nm pomaga przy łuszczycy?
  Tak. Wąskopasmowe UVB jest uznaną metodą fototerapii stosowaną w łuszczycy, a aktualne wytyczne dotyczące fototerapii uwzględniają NB-UVB jako jedną z podstawowych metod światłolecznictwa.
  
  
• Czy UVB 311 nm działa na łuszczycę skóry głowy?
  Fototerapia może być stosowana również przy łuszczycy owłosionej skóry głowy. W przypadku tej lokalizacji szczególne znaczenie ma konstrukcja urządzenia i możliwość dotarcia promieniowania do zmienionej skóry.
  
  
• Ile razy w tygodniu trzeba wykonywać naświetlania?
  Najczęściej stosuje się 2–3 sesje tygodniowo, ale dokładny schemat powinien być ustalony indywidualnie.
  
  
• Jak długo trwa jeden zabieg?
  Czas zabiegu zależy od dawki, urządzenia i reakcji skóry. Nie można wskazać jednego bezpiecznego czasu odpowiedniego dla wszystkich.
  
  
• Czy można wykonywać naświetlania codziennie?
  Nie należy samodzielnie zwiększać częstotliwości zabiegów. Fototerapia powinna być prowadzona według określonego schematu.
  
  
• Czy można stosować lampę UVB 311 nm na małe zmiany?
  Tak. Do niewielkich powierzchni istnieją urządzenia przeznaczone do fototerapii miejscowej.
  
  
• Czy można naświetlać większe powierzchnie?
  Tak. Dostępne są również urządzenia umożliwiające naświetlanie większych obszarów skóry.
  
  
• Kiedy pojawiają się pierwsze efekty?
  Pierwsza poprawa może pojawić się po kilku tygodniach regularnych zabiegów. Pełny efekt wymaga zwykle przeprowadzenia całej serii.
  
  
• Czy lampa UVB 311 nm służy do opalania?
  Nie. Jej przeznaczeniem jest fototerapia, a nie kosmetyczne opalanie skóry.
  
  
• Czy można samodzielnie ustalać czas naświetlania?
  Nie jest to zalecane. Dawka powinna być dobrana odpowiednio do urządzenia, rodzaju skóry oraz reakcji na wcześniejsze zabiegi.
  
  

Dlaczego warto wybrać fototerapię UVB 311 nm?

Wąskopasmowe UVB 311–313 nm jest obecnie jedną z najlepiej poznanych form fototerapii wykorzystywanych w dermatologii.

Jej działanie jest związane z wpływem promieniowania na proces zapalny, komórki układu odpornościowego oraz nadmierną proliferację komórek naskórka.

Dużą zaletą terapii jest możliwość prowadzenia regularnych, powtarzalnych zabiegów. W przypadku odpowiednio dobranego urządzenia fototerapia może być również prowadzona w domu, co pozwala ograniczyć konieczność częstych wizyt w gabinecie.

Dla osób zmagających się z przewlekłymi zmianami łuszczycowymi może to oznaczać przede wszystkim większą wygodę i łatwiejsze zachowanie regularności terapii.

Lampa UVB 311 nm – rozwiązanie do regularnej fototerapii

Łuszczyca jest chorobą przewlekłą, dlatego jej kontrola wymaga konsekwencji i odpowiednio dobranego postępowania.

Fototerapia UVB 311 nm pozwala wykorzystać precyzyjnie określone pasmo promieniowania, które od wielu lat jest stosowane w dermatologii. NB-UVB jest obecnie najczęściej wykorzystywaną formą fototerapii UVB, a jej skuteczność w łuszczycy została potwierdzona w licznych badaniach.

Odpowiednio dobrana lampa może być wygodnym rozwiązaniem dla osób, które potrzebują regularnych naświetlań i chcą wykonywać je w warunkach domowych.

Najważniejsze jest jednak, aby terapia była prowadzona systematycznie, z odpowiednio dobraną dawką promieniowania i z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.

Bibliografia

1. Sadowska M., Lesiak A., Narbutt J., Zastosowanie fototerapii w leczeniu łuszczycy zwyczajnej, Przegląd Dermatologiczny, 2019; 106: 198–209.
2. Kaszuba A., Uczniak S., Kaszuba A., Łuszczyca – materiał dotyczący obrazu klinicznego, etiopatogenezy i postępowania w łuszczycy.
3. Elmets C.A. i wsp., Joint American Academy of Dermatology-National Psoriasis Foundation guidelines of care for the management and treatment of psoriasis with phototherapy, Journal of the American Academy of Dermatology, 2019; 81(3): 775–804.
4. Goulden V., Ling T.C., Babakinejad P. i wsp., British Association of Dermatologists and British Photodermatology Group guidelines for narrowband ultraviolet B phototherapy 2022, British Journal of Dermatology, 2022; 187(3): 295–308.
5. Beani J-C., Jeamougin M., Narrow-band UVB therapy in psoriasis vulgaris: good practice guideline and recommendations of the French Society of Photodermatology, Annales de Dermatologie et de Vénéréologie, 2010; 137(1): 21–31.
6. Nast A. i wsp., S3 Guideline for the Treatment of Psoriasis vulgaris, adapted from EuroGuiDerm – Part 1: Treatment recommendations and monitoring, Journal of the German Society of Dermatology, 2026; 24(1): 122–137.
7. DermNet – Guidelines for the management of psoriasis, materiały dotyczące objawów, patogenezy, fototerapii oraz bezpieczeństwa UVB.
8. DermNet – UVB Phototherapy, materiały dotyczące mechanizmu działania, zastosowania i bezpieczeństwa fototerapii UVB.
9. DermNet – Treatment of psoriasis, materiały dotyczące zastosowania wąskopasmowego UVB 311–312 nm w łuszczycy.
10. Narrow-band UVB (311 nm) versus conventional broad-band UVB with and without dithranol in phototherapy for psoriasis, PubMed, badanie dotyczące skuteczności źródła Philips TL-01 emitującego promieniowanie około 311 nm.

 

Jesteśmy profesjonalną firmą od 17 lat zajmującą się dostawami lamp do fototerapii do szpitali, klinik, gabinetów dermatologicznych, gabinetów trychokogicznych i do klientów indywidualnych. Nasza firma jest dystrybutorem firmy PHILIPS i wyłącznym importerem profesjonalnej medycznej firmy KERNELMED.

Jeżeli potrzebujesz pomocy przy doborze odpowiedniej lampy, zapewniającej najlepszą wydajność do twoich zmian  zapraszamy  do kontaktu e-mail: kernelmed.pl lub telefonicznie +48 510255070.